|
ประเด็น : มุมมองของดร.อดิศักดิ์ ต่อแนวคิดกระบวนการกำหนดนโยบายด้านเกษตรอินทรีย์ของประเทศไทย
หรือวาระแห่งชาติเกษตรอินทรีย์ของภาครัฐ ในช่วงที่ผ่านมา ? ในคำถามนี้ ดร.อดิศักดิ์
ในฐานนะอธิบดีกรมวิชาการเกษตร ที่รับผิดชอบและดูแลนโยบายด้านเกษตรอินทรีย์ในการวิจัยและพัฒนา
ได้สรุปสภาพปัญหาที่ผ่านมา ก่อนการเกิดนโยบายวาระแห่งชาติเกษตรอินทรีย์ (National Agenda) โดยในประเทศไทยนั้น มีสภาพการขาดทิศทางนโยบายการพัฒนาเกษตรอินทรีย์อย่างเป็นระบบ
หน่วยงานหรือองค์กรที่ดำเนินการด้านการเกษตรก็ปฏิบัติงานที่เกี่ยวข้องกับเกษตรอินทรีย์ไปตามพันธกิจหลักขององค์กร
ขาดความลุ่มลึกในองค์ความรู้ด้านเกษตรอินทรีย์ ทำให้นโยบายขาดความชัดเจน เป้าหมายหรือตัวชี้วัด (Indicators) ในเป้าประสงค์ของเกษตรอินทรีย์ในระดับประเทศ ผลของการพัฒนาที่ผ่านมาเลยไม่ตรงกับเจตนารมณ์ที่แท้จริงของเกษตรอินทรีย์ แต่อย่างไรก็ตาม
ดร.อดิศักดิ์ ได้กล่าวต่ออีกว่า นโยบายเกษตรอินทรีย์ ที่เกิดขึ้นมาได้นั้น เพราะเหตุปัจจัยที่เกี่ยวข้องมากมายหลายประการ
แต่ที่เป็นปัจจัยหรือเหตุหลัก ๆ 3 ประการ คือ ประการที่ 1 องค์ความรู้ด้าน
Biological Control ในภาคการเกษตรกรรม เพิ่มมากขึ้น
มีการยอมรับและนำไปใช้เพื่อการพัฒนาในพื้นที่ต่างๆ ประการที่
2
การให้ความสำคัญกับนโยบายของภาคการเมือง
ถือเป็นโอกาสที่จะมีการพัฒนาด้านเกษตรอินทรีย์
โดยกลไกด้านการเมืองให้การยอมรับและสนับสนุนเป็นนโยบายและมติคณะรัฐมนตรี และ ประการที่ 3 องค์กรพัฒนาเอกชน
(Non Government Organization: NGOs) มีความเข้มแข็งมากขึ้น
มีการทำงานในด้านเกษตรอินทรีย์ เกษตรทางเลือกกับเกษตรกร เครือข่ายเกษตรกร
มีการรณรงค์ให้ความรู้ จนเกิดการยอมรับในภาพกว้าง ดร.อดิศักดิ์ ยังกล่าวต่อกับผู้วิจัยอีกว่า เหตุปัจจัยทั้งสามประการนี้ เกิดขึ้นมาในช่วงกระแสการพัฒนาของโลก
ที่มีการตื่นตัวเรื่องของอาหารปลอดภัย (Food Safety) การรณรงค์เรื่องของการอนุรักษ์ทรัพยากรธรรมชาติ
จึงทำให้นโยบายหรือวาระแห่งชาติเกษตรอินทรีย์เกิดขึ้นมาในประเทศไทย
|
|||
|
ประเด็น : ทิศทางของนโยบายที่เกี่ยวข้องเกษตรอินทรีย์ของประเทศไทยในอนาคต
ในช่วงแผนพัฒนาเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ ฉบับที่ 10 ? ในการพัฒนานโยบายเกษตรอินทรีย์
ในช่วงแผนพัฒนาเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ ฉบับที่ 10 นั้น ดร.อดิศักดิ์
ได้ระบุว่านโยบายของกรมวิชาการเกษตร จะให้ความสำคัญกับเกษตรอินทรีย์อย่างจริงจัง
มียุทธศาสตร์ขับเคลื่อนที่ชัดเจน โดยให้ความสำคัญกับเกษตรอินทรีย์ ใน 3 ลักษณะด้วยกัน ลักษณะแรก ให้ความสำคัญกับนโยบายเกษตรอินทรีย์ในฐานะเป็นผลิตภัณฑ์เกษตรอินทรีย์(Organic Products) ที่มีตลาดรองรับเฉพาะกลุ่ม (Niche
Market) ที่ใช้อุปสงค์ของสินค้าเกษตรอินทรีย์เป็นตัวกำหนดการผลิต
(Demand Drives) เป็นยุทธศาสตร์การขับเคลื่อน ลักษณะที่สอง มองการเกษตรแบบเกษตรอินทรีย์ในลักษณะการอนุรักษ์ทรัพยากรธรรมชาติ
และสิ่งแวดล้อม โดยถือเป็นผลพลอยได้ (By Products) มากกว่ามองเป็นประเด็นหลัก เพราะเหตุที่ว่าเราสามารถอนุรักษ์ทรัพยากรธรรมชาติ
ฯ ได้จำนวนชิ้นงาน/พื้นที่ มากกว่า เมื่อเทียบกับต้นทุนที่เท่ากัน
ของการดำเนินการผลิตเกษตรอินทรีย์ ลักษณะที่สาม กรมวิชาการเกษตร ให้ความสำคัญการพัฒนานโยบายเกษตรอินทรีย์
ในฐานะองค์ความรู้ที่ได้จากการวิจัยในความปลอดภัยของสินค้าเกษตร ในสาขาความรู้ต่าง
ๆ เช่นการจัดการศัตรูพืช (Pest
Management) การอารักขาพืช
(Plant Protection) การพัฒนาปุ๋ยชีวภาพ (Bio-fertilizer) เป็นต้น โดยที่ทิศทางการพัฒนาทั้ง
3
ลักษณะนั้น ดร.อดิศักดิ์ ได้ยืนยันว่าเป็นแนวทางที่ชัดเจน
สอดคล้องกับพันธกิจของกรมฯ สามารถปฏิบัติได้และเห็นความสำเร็จได้ไม่ยาก
และสามารถนำประเทศไทยไปสู่การพัฒนาที่ยั่งยืนได้ |
||
|
ประเด็น :
รูปแบบการบริหารจัดการเกษตรอินทรีย์ที่เหมาะสมสำหรับประเทศไทย ควรเป็นเช่นไร
ระหว่าง แนวทางการผลิตเพื่อการพึ่งตนเอง กับแนวทางการพัฒนาศักยภาพเพื่อการแข่งขันสินค้าเกษตรอินทรีย์สู่การเป็นครัวของโลก
? สำหรับประเด็นคำถามนี้
ดร.อดิศักดิ์ ได้ตอบว่า ต้องมีทั้ง 2 รูปแบบควบคู่กันไป เพราะเหตุที่ว่าเป้าหมายของการผลิตในแต่ละแต่ละประเภทนั้นแตกต่างกัน
สภาพความต้องการของตลาดก็ต่างกัน ขณะที่การสนับสนุนระบบการผลิตของกรมวิชาการเกษตร
คงต้องมุ่งเน้นเกษตรกรรายย่อยเป็นลำดับแรก โดยเริ่มจากการผลิตเพื่อพึ่งพาตนเอง
และหากสามารถมีการรวมกลุ่มกันดำเนินการกันได้
ก็จะเป็นการพัฒนาที่ต่อยอดขึ้นไป ดร. ส่วนปัจจัยทางการบริหารจัดการเกษตรอินทรีย์ที่สำคัญที่สุดในการขับเคลื่อนนโยบาย
นั้น ดร.อดิศักดิ์ตอบว่า ปัจจัยที่สำคัญที่สุดคือ เรื่องของความเข้าใจที่ตรงกัน
ของทิศทางนโยบายเกษตรอินทรีย์และวัตถุประสงค์ของนโยบายที่ทุกภาคส่วนต้องเข้าใจให้ตรงกัน
เพื่อให้การพัฒนาเกษตรอินทรีย์จะได้มีพลังขับเคลื่อนไปได้ มิเช่นนั้น
ก็เป็นเหมือนเช่นการพัฒนาที่ผ่านมา เจษฎา มิ่งฉาย: สัมภาษณ์ / เรียบเรียง
|
|||
